90% doanh nghiệp nhỏ than khó tuyển lao động trong nước – Lao động nước ngoài trong ngành xây dựng tăng kỷ lục

Năm 2023, lao động nước ngoài trong ngành xây dựng Hàn Quốc đạt 22,9 vạn người, chiếm 14,7% tổng số lao động, mức cao nhất trong 5 năm. Tuy nhiên, vấn đề khó khăn trong giao tiếp, sự khác biệt về nhận thức an toàn khiến rủi ro tai nạn lao động ngày càng gia tăng, làm dấy lên tranh luận về việc cần có hệ thống quản lý hiệu quả hơn, thay vì phó mặc cho doanh nghiệp.

Một nhân viên công ty xây dựng lớn chia sẻ: “Hầu hết lao động nước ngoài không hiểu rõ, nên thường chỉ lặp đi lặp lại từ ‘yes’. Ngay cả khi nhắc nhở đội mũ bảo hộ nhiều lần, họ vẫn tháo ra ngay sau đó. Dù có bảng hướng dẫn bằng tiếng Trung hay tiếng Việt, sự khác biệt về ý thức an toàn vẫn rất lớn, khó mà thay đổi chỉ bằng khẩu hiệu hay biển báo.”

Lao động nước ngoài trong ngành xây dựng tăng đều mỗi năm

Theo số liệu của Quỹ phúc lợi lao động xây dựng Hàn Quốc (Construction Workers Mutual Aid Association) công bố ngày 18/8, tính đến năm 2023, số lượng lao động nước ngoài trong ngành xây dựng đạt 229.541 người, chiếm 14,7% tổng số lao động xây dựng (1.560.400 người).

Tỷ lệ này liên tục tăng:

• Năm 2020: 11,8% (khoảng 1/10 lực lượng lao động),
• Năm 2021: 12,2%,
• Năm 2022: 12,7%,
• Năm 2023: 14,2%.

Trong số 49.371 lao động có xác định quốc tịch, phần lớn là người gốc Hàn tại Trung Quốc (41.307 người), tiếp đến là Trung Quốc (2.915), Việt Nam (1.098), Nga gốc Hàn (832), Uzbekistan (794), Myanmar (648), Campuchia (527), Kazakhstan (443), Thái Lan (246)…

Thực tế, ngày 4/8 vừa qua, tại công trường thi công đường cao tốc Gwangmyeong–Seoul (do Posco E&C đảm nhận), một lao động người Myanmar khoảng 30 tuổi đã bị nghi ngờ bị điện giật và rơi vào tình trạng hôn mê. Theo các chuyên gia, độ tuổi trẻ, rào cản ngôn ngữ và ý thức an toàn thấp chính là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ tai nạn.

Trong khi lao động Hàn Quốc trung bình 45,7 tuổi mới vào ngành xây dựng, thì lao động từ Campuchia (29,2 tuổi), Myanmar (30,7 tuổi), Thái Lan (30,9 tuổi) thường trẻ hơn nhiều, kinh nghiệm ít hơn.

Vì sao doanh nghiệp phải tuyển lao động nước ngoài?

Dù tiềm ẩn nhiều rủi ro, số lượng lao động nước ngoài vẫn tăng bởi khó tuyển lao động trong nước.

Theo nghiên cứu của Viện Chính sách Xây dựng Hàn Quốc, có tới 90,6% doanh nghiệp vừa và nhỏ cho biết họ thuê lao động nước ngoài vì “khó tuyển lao động Hàn Quốc”. Các lý do khác bao gồm:

• Tiết giảm chi phí nhân công (3,2%),
• Khả năng làm thêm giờ hoặc làm ngày nghỉ (2,9%).

Tai nạn lao động tăng, an toàn vẫn là vấn đề lớn

Theo Cơ quan An toàn & Sức khỏe Nghề nghiệp Hàn Quốc (KOSHA), số vụ tử vong của lao động nước ngoài tại công trường công nghiệp đã tăng từ 42 người (2021) lên 55 người (2023).

Cùng năm 2023, có tới 8.434 trường hợp tai nạn nghề nghiệp liên quan đến lao động nước ngoài, trong đó 39,8% xảy ra trong ngành xây dựng – vốn đặc thù có rào cản gia nhập thấp nhưng rủi ro cao.

Một quản lý công trường xây dựng cho biết: “Ngôn ngữ là rào cản lớn nhất. Dù giải thích nhiều lần, họ vẫn không hiểu hết, đôi khi chỉ làm theo cảm tính. Khi khiêng sắt thép cùng nhau, không hiểu nhau dễ dẫn đến nguy hiểm.”

Một lao động Hàn Quốc cũng chia sẻ: “Khó khăn nhất chính là giao tiếp. Chỉ cần phối hợp sai một nhịp, cả nhóm có thể gặp tai nạn.”

Ngay cả khi có biển báo an toàn bằng nhiều ngôn ngữ, khác biệt văn hóa khiến việc nâng cao nhận thức an toàn cho lao động nhập cư trở nên rất khó khăn.

Nhật Bản và Đài Loan: Quản lý lao động ngoại quốc bằng hệ thống riêng

Các chuyên gia cho rằng Hàn Quốc cần tham khảo kinh nghiệm quốc tế để quản lý lao động nhập cư hiệu quả hơn.

Tại Nhật Bản, Tổ chức FITS (Tổ chức Xúc tiến Kỹ năng Xây dựng Quốc tế) cung cấp dịch vụ tư vấn bằng tiếng mẹ đẻ cho lao động nước ngoài, giúp giải quyết khó khăn, ngăn chặn hành vi lao động bất công từ chủ doanh nghiệp.

Tại Đài Loan, doanh nghiệp tư nhân tham gia quản lý từ giai đoạn tiếp nhận, hỗ trợ giải quyết tranh chấp và khiếu nại ngay tại công trường.

Các nhà nghiên cứu Park Kwang-bae và Kim Tae-joon nhấn mạnh: “Khó khăn trong giao tiếp không chỉ làm giảm năng suất mà còn tạo ra xung đột giữa quản lý Hàn Quốc và lao động nước ngoài, cũng như giữa lao động trong nước và lao động nhập cư. Vì vậy, cần xây dựng hệ thống hỗ trợ ngôn ngữ và quản lý toàn diện.”

Theo Herald.corp - Biên tập Kim Chi Nha